II Wojna Światowa: Panzerkampfwagen I

Panzerkampfwagen i

Historia

Lekki czołg niemiecki skonstruowany w zakładach Kruppa na tajne zamówienie Urzędu Uzbrojenia Armii (Heereswaffenant) w 1933 roku.

W 1932 złożono zamówienie na dwa modele czołgu dla Wehrmachtu, lekki czołg ważący 7 ton, uzbrojony w działko kalibru 37mm oraz średni czołg ważący 20 ton i uzbrojony w działo kalibru 75mm. Jednak ze względu na odległy termin realizacji tego zamówienia oraz pilne zapotrzebowanie na maszyny treningowe, zdecydowano się na budowę pięciotonowego czołgu z wieżyczką uzbrojoną w dwa karabiny maszynowe i obsługiwaną przez dwuosobową załogę.

PzKpfw I był to pierwszy produkowany masowo czołg niemiecki. Projekt czołgu był opracowany równolegle w zakładach Daimler-Benz, Krupp, Man i Rheinmetall-Borsig. Ponieważ Niemcy obowiązywał traktat wersalski, który zabraniał posiadania broni pancernej, projekt czołgu był przygotowywany w tajemnicy. Aby wprowadzić w błąd służby wywiadowcze innych państw, PzKpfw I opracowywany był pod nazwą "Landwirtschaftlicher Schlepper", czyli ciągnik rolniczy.

Zakłady Kruppa opracowały podwozie wzorując się na brytyjskim czołgu Carden-Loyd Mk VI. Podwozia te zostały przekazane Niemcom przez Sowietów w 1932 roku. Niemcy, którzy od 1923 roku prowadzili w Związku Sowieckim na mocy tajnej umowy bazy wojskowe, powołali Inspektorat do spraw Pojazdów Mechanicznych, który koordynował prace projektowe i próby techniczne w Szkole Wozów Bojowych pod Kazaniem.

Pierwsze pięć podwozi zostało przygotowanych już w lecie 1933 roku. Przeszły one próby i w ich wyniku opracowano podwozie znane jako 1 LaS Krupp. Czołg ten posiadał wiele wad konstrukcyjnych i zbyt słaby silnik Krupp m 305 o mocy 60 KM, który próbowano zastąpić silnikiem Krupp m 601, bez lepszego rezultatu. Poza słabymi właściwościami trakcyjnymi, obydwa silniki charakteryzowały się głośną pracą i przy dłuższych trasach następowało szybkie zmęczenie załogi, co odbijało się na zdolności bojowej. Jednostkę napędową zmieniono instalując silnik Maybach NL 38 TRKM o mocy 100 KM. Zmianie uległa też konstrukcja czołgu.

Zamontowano dodatkową parę kół nośnych, zmieniono mocowanie koła napinającego i dodano parę kół podtrzymujących. Wydłużono o 40 cm przedział silnikowy, zmieniono wyprowadzenie i zamocowanie tłumików. Tak zmodyfikowany czołg otrzymał nazwę PzKpfw I Ausf B. Produkcję tego typu zlecono zakładom Henschel i Krupp-Gruson. Produkcja seryjna wersji A (Ausfuhrung A) rozpoczęła się w 1934 roku.

Zastosownie bojowe

PzKpfw I swój chrzest bojowy przeszedł w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936-39. We wrześniu 1939 roku stanowiły trzon niemieckich sił pancernych (w kampanii wrześniowej wzięło udział 1445 takich czołgów, co stanowiło około 50% ogółu sił pancernych.

Były to czołgi szybki i zwrotne, ale słabo opancerzone i uzbrojone. Sukcesy, jakie odnosiły w Polsce, zawdzięczają sprawnemu dowodzeniu oraz słabości polskich sił pancernych i lotniczych, a także niedoborom broni przeciwpancernej. Używano ich do 1942 roku głównie do zadań rozpoznawczych. Łącznie wyprodukowano 2677 czołgów tego typu, w tym 477 wersji A, 2000 wersji B i 200 wozów dowodzenia.

Wiele podwozi PzKpfw I przerabiano na pojazdy do transportu amunicji w tym Munitionsschlepper I. Pojazd ten powstał na podwoziu PzKpfw I Ausf. A, w 1939 roku w zakładach Alkett. W miejsce wieży montowano dużą, prostokątną skrzynię ładunkową. W liczbie 51 sztuk przydzielony został formowanym jednostkom dział samobieżnych i szturmowych.

Wersje

PzKpfw I Auf. A: była to pierwsza wersja PzKpfw I co za tym idzie była to wersja pełna wad konstrukcyjnych najważniejszą z nich był słaby silnik Krupp M305 o mocy 57 KM pozwalało to rozwinąć zawrotną prędkość 37km/godz poza tym czołg ważył aż 5400 kg. Opancerzenie stanowiły płyty pancerne o grubości 13 mm, uzbrojenie dwa km-y MG 13. Czołg wyposażony był w cztery pary kół nośnych i trzy pary kół podtrzymujących gąsienice.
PzKpfw I Auf. B: była to odpowiedź na słabe osiągi, PzKpfw I Ausf. A. Wersję B wyposażono w nowy silnik Maybach, NL38TR o mocy 100 KM żeby zamontować taki silnik trzeba było zwiększyć długość pancerza o 40 cm. Poza tym zmieniono całe podwozie: dodano parę kół nośnych i podtrzymujących to spowodowało wzrost masy czołgu do 6000 kg. Wyprodukowano 675 sztuk tej wersji.
PzKpfw I Auf. C: była to wersja lekkiego czołgu rozpoznawczego przeznaczonego do wykorzystania przez jednostki powietrzno- desantowe. Budowy typu PzKpfw I Ausf. C podjęły się zakłady Krauss Maffi i Deimler Benz. Model Ausf C nie miał zbyt dużo wspólnego z wersjami A i B. Był on odrębną konstrukcją, podobny był jedynie kształt pancerza natomiast nie było już kół podtrzymujących, zamontowano również nowy mocniejszy silnik HL 45 o mocy 150 KM, który rozwijał prędkość 79 km/godz zmodernizowano także pancerz, który teraz miał 30 mm wymieniono także jeden karabin na MG 34, a drugi na działko EW 141 kalibru 20 mm. Poprzez wprowadzone zmiany wzrosła również masa czołgu do 8000 kg. W końcu zrezygnowano z tego projektu i w końcu wyprodukowano tylko 40 egzemplarzy.
PzKpfw I Auf. D: była to wersja lekkiego czołgu do wsparcia piechoty. Tak na prawdę była to ulepszona wersja C wzmocniono w niej pancerz wstawiono nowy silnik Maybach HL 66P o mocy 180KM. Jednak wersja Ausf D nie wyszła poza fazę prototypu i w końcu podzieliła losy wersji Ausf C.
PzKpfw I Auf. F: w grudniu 1939 roku rozpoczęły się prace nad typem Ausf F. Wersja Ausf F opierała się na podwoziu Ausf C, lecz posiadała lepszy pancerz. Przedni stanowiły płyty pancerne o grubości 80 mm, boki i tył zrobione były z płyt pancernych o grubości 50 mm. Ze względu na zmianę opancerzenia zmianie uległa również masa czołgu i wynosiła teraz 21000 kg. Silnik został zapożyczony z wersji C, lecz ze względu na dużą masę czołgu mógł rozwijać prędkość max 25 km/godz. Uzbrojenie czołgu stanowiły dwa karabiny MG 34 kaliber 7,92 mm. Wersja Ausf F była ostatnią wersją czołgu PzKpfw I.

Dane techniczne czołgu
Wyszczególnienie	Jednostka	Dane
Typ	-	Czołg lekki
Masa	[kg]	6000
Długość	[m]	4,42
Szerokość	[m]	2,06
Wysokość	[m]	1,72
Napęd	-	sześciocylindrowy silnik benzynowy Maybach NL 38 TR o mocy 75 KW
Układ jezdny	-	gąsienica, 5 kół nośnych, zębate koło napędowe z przodu, koło napinające z tyłu, 4 rolki podtrzymujące
V/mx	[km/godz]	49
Zsięg	[km]	180
Uzbrojenie	-	2 karabiny maszynowe kal. 7,92 mm (1525 szt. amunicji na karabin)
Załoga	-	2 osoby