II Wojna Światowa: Jakowlew Jak-3

Jakowlew jak-3

Historia samolotu

Pomysł na Jaka-3 narodził się równolegle z pomysłem na Jaka-1, w 1939 roku. Gdy Aleksander Jakowlew opracował samoloty UT-1 i UT-2 otrzymał tytuł Bohatera Ludu Pracującego, Order Lenina, sto tysięcy rubli i... samochód. Oraz dostęp do Stalina. W kwietniu 1939 roku Stalin zaprosił do siebie Jakowlewa i „zaproponował” mu stworzenie samolotu myśliwskiego w ciągu paru miesięcy. Na protest inżyniera, iż jest to niemożliwe, że Amerykanie potrzebują dwóch lat na opracowanie i przetestowanie samolotu, Stalin powiedział, że nie jest Amerykaninem tylko Rosjaninem i, że jeżeli Jakowlewowi się uda, to on zaprosi go do siebie na herbatkę.

Jakowlew po powrocie do biura zagonił swoich konstruktorów do pracy. Samolot, noszący oznaczenie I-26 miał zostać zbudowany wokół rzędowego silnika Klimowa: M-105. Uzbrojony w działko 20 mm i dwa karabiny maszynowe miał być, z założenia, równorzędnym partnerem dla samolotów niemieckich. Gdy widmo wojny z III Rzeszą rosło, przydział materiałów, siły roboczej i priorytetów wszelkiego rodzaju był coraz łatwiejszy. Jakowlew, wraz ze swoimi konkurentami, biorącymi udział w opracowywaniu nowoczesnego myśliwca, otrzymał najwyższe priorytety w zasadzie na wszystko.

Krwistoczerwony prototyp I-26 był gotowy w styczniu 1940 roku. Ze względu na porę roku i warunki atmosferyczne prototyp miał stałe podwozie z nartami, jednak docelowo samolot miał otrzymać podwozie chowane. Pracownicy OKB Jakowlewa nazwali I-26 „Krasawiec” (Przystojniak), ze względu na sportową sylwetkę samolotu i atrakcyjne malowanie.

Jednocześnie z prototypem I-26 budowany był drugi prototyp oznaczony jako I-30. Został on zaoferowany Stalinowi jako alternatywa dla I-26 (oblatania dokonano w 4 miesiąc po I-26: 12 kwietnia 1940 roku). Co prawda I-30 bazował, i to w znacznej mierze, na I-26, to jednak między obydwoma prototypami istniały spore różnice, które ostatecznie zdecydowały o takiej, a nie innej historii obu samolotów.

I-30, w przeciwieństwie do I-26 był samolotem o całkowicie metalowej konstrukcji, z podwójną ścianką skrzydła. Posiadał też znacznie silniejsze uzbrojenie: 3 działka SzWAK i 2 karabiny SzKAS.

Istniały dwa prototypy I-30: pierwszy całkowicie metalowy ze skrzydłem wyposażonym w sloty i drugi z drewnianymi skrzydłami. I-30-02 rozbił się (problemy z drewnianymi skrzydłami) i ostatecznie zaprezentowano prototyp 01.

Właściwości lotne I-30 znacznie przewyższały I-26, jednak całkowicie metalowa konstrukcja była w tamtym czasie nie do przyjęcia. Braki w dostępie do materiałów strategicznych (aluminium) spowodowały odrzucenie I-30 i przyjęciu do produkcji I-26.

Powrót do idei I-30 nastąpił dopiero w drugiej połowie wojny, gdy braki w materiałach były mniejsze i gdy dostępne stały się silniejsze jednostki napędowe. Nowy samolot, bazujący na konstrukcji Jaka-1b, z kroplową osłoną kabiny i silniejszą jednostką napędową oznaczony został jako Jak-3.

Głównymi różnicami między Jakiem-1b, a Jakiem-3 był napęd: Jak-3 był napędzany silnikiem M-107. Dopiero później, gdy okazało się, iż nowe silniki sprawiają sporo problemów, napęd zmieniono na starszy silnik M-105PF. Pozostałe różnice to: lepiej dopracowany system chłodzenia, co umożliwiło zlikwidowanie wlotu powietrza do chłodnicy pod maską silnika, bez antenowe radio, zmiana pokrycia powierzchni sterowych z płóciennych na sklejkowe oraz poprawiona ochrona pilota i systemy celownicze. W przeciwieństwie jednak do pierwowzoru: I-30, Jak-3 miał mieszaną, metalowo-drewnianą konstrukcję.

Oblatywacz, Piotr Stefanowskij, był tak zachwycony nową maszyną, że zarekomendował natychmiastowe wycofanie z produkcji Jaków-1 i 7 i zastąpienie ich nową maszyną.

Jaki-3 zostały zatwierdzone do produkcji w listopadzie 1943 roku, jednak pierwsza maszyna opuściła fabrykę dopiero w marcu 1944. Piloci z jednostek frontowych byli zachwyceni nowym samolotem, gdyż była to pierwsza radziecka konstrukcja mogącą konkurować w powietrzu z niemieckimi Messerschmittami Bf 109G i Focke-Wulfami FW 190A.

Samolot miał znakomite właściwości lotne, głównie ze względu na małą wagę, krótkie skrzydła dawały mu także dużą zwrotność. Jednak, jak wiele wysoko-manewrowych samolotów był mało stabilny i sprawiał dużo kłopotów mało doświadczonym pilotom, szczególnie podczas startu i lądowania.

Produkcja Jaków-3 została zatrzymana w 1946 roku po wyprodukowaniu 4848 egzemplarzy tego samolotu, we wszystkich wersjach. Produkcję Jaków-3, z silnikami Alison V-1710 wznowiono w 1990 roku.

Warianty

Obok podstawowej konstrukcji oznaczonej jako Jak-3, OKB Jakowlewa i związane z nim fabryki produkowały także szereg innych wariantów tego samolotu. Oto główne z nich:

Jak-3P – wariant uzbrojony w trzy 20 mm działka B-20. Wyprodukowano 600 egzemplarzy, większość już po wojnie.
Jak-3T – wariant bazujący na wersji P, jednak działko B-20 strzelające przez wał zastąpiono 37 mm działem przeciwpancernym NS-37. Problemy z silnikiem i drganiami wywoływanymi przez strzelające działko sprawiły, że maszyna nigdy nie weszła do produkcji
Jak-3PD – wysokościowa wersja Jaka-3P. Uzbrojenie stanowiło tylko jedno działko NS-23 (23 mm). Silnik otrzymał sprężarkę wysokościową, a kabina pilota została przystosowana do operowania na dużych wysokościach. Samolot miał dobre osiągi, jednak nie wprowadzono go do produkcji, gdyż potrzeba posiadania takich myśliwców minęła.
Jak-3M-107/M-108 – co najmniej dwa samoloty Jak-3 wyposażono w silniki M-107, a potem M-108 w celu poprawy osiągów. Wyposażone w te jednostki napędowe Jaki-3 były wręcz znakomite, jednak silniki miały sporo błędów, a pojawienie się napędu odrzutowego sprawiło, iż wersja ta, podobnie jak większość zmodyfikowanych Jaków, nigdy nie została wprowadzona do produkcji.
Jak-3RD – wersja z silnikiem rakietowym RD-1. Samolot osiągnął ponad 800 km/godzinę, jednak po utracie prototypu w trzecim locie zrezygnowano z dalszych testów.
Jak-3M-82 – wersja z silnikiem gwiazdowym M-82. Samolot miał znakomite osiągi i był jeszcze zwrotniejszy niż wersja standardowa, jednak pojawienie się napędu odrzutowego wykluczyło także i tą wersję z produkcji.

Zastosowanie bojowe

Jaki-3 zadebiutowały na froncie wschodnim 20 czerwca 1944 roku w 91 pułku myśliwskim. W ciągu pierwszych tygodni walk pułk zestrzelił ponad dwadzieścia samolotów przeciwnika, samemu tracąc tylko 5 maszyn.

W lipcu 1944 roku Jaki-3 otrzymał pułk Normandie-Niemen, który później zabrał Jaki-3 ze sobą do Francji. 7 listopada 1944 roku w omyłkowej walce między sojusznikami doszło do starcia Jaków-3 z amerykańskimi P-38 Lightning. Straty wyniosły (zależnie od strony): 4:0 (wg. Sowietów) lub 2:2 (wg. Amerykanów).

Opis konstrukcji

Samolot Jak-3 był dolnopłatem o mieszanej, metalowo-drewnianej konstrukcji, przeznaczonym do walki manewrowej na niskich (poniżej 5000 metrów) wysokościach.

Kadłub

Konstrukcja mieszana. Stalowe rury tworzące kratownice kadłuba kryte były sklejką. Tylko maskę silnika wykonano z duraluminium.

Płat

Dwudźwigarowe skrzydło o konstrukcji mieszanej: dźwigary metalowe, kryte sklejką.

Usterzenie

Wszystkie powierzchnie sterowe były zbudowane z drutów duraluminiowych krytych sklejką.

Podwozie

Jednogoleniowa konstrukcja na resorach pneumatycznych z pneumatycznym systemem chowania podwozia. Główne podwozie i kółko ogonowe chowane.

Zespół napędowy

Jeden, dwunastocylindrowy silnik WK(M)-105PF2 o mocy startowej 1290 koni mechanicznych i mocy stałej 1240 koni mechanicznych. Chłodzony cieczą.

Kabina załogi

Jednoosobowa, z kroplową owiewką odsuwaną do tyłu. Za pilotem płyta ze szkła pancernego, oraz opancerzone oparcie fotela, a także lewa strona kabiny.

Uzbrojenie

1 działko 20 mm SzWAK strzelające przez wał oraz 2 karabiny maszynowe UBS kalibru 12,7 mm. Oba systemy zasilane z taśmy z zapasem amunicji 120 pocisków dla działka i 200 pocisków na każdy karabin.

Dane techniczne
Wyszczególnienie	Jednostka	Jak-3 (1944)	Jak-3P	Jak-3 (1946)
Rozpiętość	[m]	9,2
Długość	[m]	8,5
Wysokość	[m]	2,42
Powierzchnia nośna	[m²]	14,85
Ciężar własny	[kg]	2128	2150	2371
Ciężar całkowity	[kg]	2692	2708	2935
V/maks. na wysokości	[km/godz/m]	646 / 4100	646 / 3900	706 / 5900
Pułap	[m]	10400	10050	11050
Zasięg	[km]	648	610	777

Komentarze

Możesz skomentować ten artykuł klikając na powyższy link. Komentarz umieszczane są na forum Bunkra-D, ale do skorzystania z nich nie trzeba się rejestrować na forum. W dziale komentarzy pisać mogą także osoby niezarejestrowane.