II Wojna Światowa: Flugzeugabwehrkanone 8.8 cm

Flugzeugabwehrkanone 8.8 cm

Historia

Niemieckie działo przeciwlotnicze 88 jest najbardziej znanym działem z czasów drugiej wojny światowej. Jednak wbrew powszechnemu mniemaniu, nie jest jedno działo, ale wiele dział, określanych różnymi nazwami i posiadającymi różne parametry. Jedyną wspólną cechą tychże dział jest ich kaliber: osiemdziesiąt osiem milimetrów.

Historia działa przeciwlotniczego 88 zaczyna się w roku 1916 kiedy to pierwsza armata tego kalibru weszła do służby i została użyta w roli działa przeciwlotniczego. Działo z tamtej epoki umieszczone było na 4-kołowym wozie ciągniętym przez konie. W celu oddania strzału, działo było zestawiane z wozu i umieszczane na ziemi, po czym lufę unoszono ku górze. Jak na czasy I wojny, było ono bardzo łatwe w użyciu. Wtedy też powstała nazwa FlaK, będąca skrótem od Flugzeugabwehrkanone.

Pierwszy nowoczesny model działa 88 milimetrów został opracowany przez inżynierów Kruppa w roku 1928 w fabryce... Boforsa. Ponieważ Traktat Wersalski zabraniał Kruppowi opracowywania dział o kalibrze poniżej 170 mm Krupp odsprzedał swoje projekty szwedzkiemu Boforsowi, w zamian za prawo do swobodnej pracy badawczej i produkcji w fabrykach Boforsa.

Tak właśnie opracowane zostało działo kalibru 88 milimetrów na pociski o wysokiej prędkości początkowej i półautomatycznym systemie prowadzenia ognia. Pociski pobierane były ze specjalnego magazynka. Jedyną rolą ładowniczego była ich wymiana. W 1931 roku projekt został dopracowany i w 1933 roku rozpoczęto produkcję dział w Niemczech. Było to możliwe po dojściu do władzy nazistów, którzy po prostu ignorowali postanowienia traktatu wersalskiego.

Nowe działo, oznaczone jako 8,8cm FlaK 18 zostało po raz pierwszy użyte w czasie Hiszpańskiej Wojny Domowej w latach 1936-39. Zamontowane na czterokołowym wózku ciągniętym przez samochody, mogło być używane dopiero po zdjęciu z wózka i na ustabilizowanym podłożu. Doświadczenia z ej wojny pokazały na konieczność opracowania działa znacznie łatwiejszego i szybszego w przygotowaniu do użycia niż FlaK 18. Także system wymiany lufy po długotrwałym strzelaniu wymagał uproszczenia.

Doświadczenia te spowodowały opracowanie kolejnej wersji armaty, oznaczonej jako 8,8cm Flak 36. Nowa armata posiadała wieloczłonową lufę, znacznie łatwiejszą do wymiany niż jego poprzednik. Zamontowana była także na innym wózku, oznaczonym jako Sonderanhaenger 201, który znacznie upraszał proces przygotowania do strzału, nadal jednak wymagał ustawienia armaty na ziemi. Było to jednak wyjątkowo łatwe – po prostu przesuwało się dwie dźwignie i wózek opuszczał się na ziemię, a koła stanowiły boczne stabilizatory. Dodatkowo działo było stabilizowane kołkami wbijanymi w ziemię.

Najważniejszą jednak nowinką i usprawnieniem w stosunku do FlaK 18 była możliwość prowadzenia ognia do celów naziemnym bez konieczności zdejmowania działa z wózka holowniczego. W celu oddania strzału po prostu uruchamiano hamulce wózka i działo mogło prowadzić ogień. Od 1938 wiele dział FlaK 18 zamontowano na wózkach Sonderanhaenger 201, ponad to paręnaście zmodyfikowano tak, aby możliwe była kierowanie działa także w poziomie, jednak ostatecznie nie wdrożono szerzej tej modyfikacji.

Od 1940 działa obu wersji wyposażano w tarczę chroniącą działonowych podczas prowadzenia ognia do celów naziemnych, a późne modele FlaK 36 montowano na wózkach Sonderanhaenger 202 o wzmocnionym zawieszeniu. Działa FlaK 18 i 37 holowane były przez traktory Sd.Kfz 7.

Równolegle z FlaK 36 produkowano działo FlaK 37 które wyposażone było w specjalny system transmisji danych celowniczych, nadający się tylko do prowadzenia ognia na wysokim kącie podniesienia lufy.

Załogę dział FlaK 18 i 36/37 stanowiło jedenastu ludzi, z czego pięciu to ładowniczy, a dwóch (dowódca oddziału i kierowca ciągnika) nie było związanych bezpośrednio ze strzelaniem. Podczas prowadzenia ognia do celów naziemnych dwóch z ładowniczych odpowiadało za korekcję poziomą kąta prowadzenia ognia (przez manipulowanie wózkiem).

Samo prowadzenie ognia i pośrednio celowanie odbywało się za pomocą trzech różnych metod. Przez bezpośrednie komendy ze stanowiska dowodzenia (system transmisji danych), za pomocą radaru lub bezpośrednio przez celownik optyczny działa. Przy walce z celami naziemnymi stosowano tylko tą ostatnią metodę.

Debiut działa p-lot 88mm w działaniach przeciwczołgowych stanowiła bitwa o Sollum. Strzelając z ustalonych pozycji, na bliskie dystanse niemieckie działa zniszczyły 123 z 238 czołgów brytyjskich. Niemcy twierdzili, że na każde 20 pocisków wystrzelonych przez FlaK 36 niszczyli jeden brytyjski czołg.

W 1941 roku opracowano, w zakładach Rheinmetall-Borsig nową wersję działa 88 milimetrów, określaną jako FlaK 41. Od początku projektowane jako działo do działań tak przeciwlotniczych jak i przeciwczołgowych miało znacznie niższą sylwetkę, co zwiększało bezpieczeństwo załogi. Wydłużono także lufę oraz zwiększono ładunek miotający co poskutkowało zwiększeniem prędkości wylotowej pocisku o prawie 130 metrów na sekundę. Podstawa działa była rozszerzona co umożliwiało prowadzenie ognia bez wcześniejszego przygotowywania wózka. FlaK 41 wszedł do służby w roku 1943.

Równocześnie z Rheinmetall nową wersję armaty 8,8 cm opracowywały zakłady Krupp, jednak Rheinmetall zakończyły swoje działo jako pierwsze i zadecydowano, że armata Kruppa będzie dostosowana i produkowana tylko i wyłącznie jako działo przeciwczołgowe. Oznaczona jako Pak 43 armata Kruppa dysponowała hamulcem wylotowym i montowana była na kołowej lawecie podobnej do Sonderanhaenger 201. Działo mogło strzelać tak z ustalonej pozycji jak i z marszu, pod warunkiem, że odchylenie poziome nie przekraczało 30 stopni od osi jazdy. Pak 43 wszedł do służby w 1943 roku. Ze względu n przebieg wojny oraz braki materiałowe wiele dział Pak 43 osadzano na jednoosiowych lawetach, nosiły one wówczas oznaczenie Pak 43/41.

Istniały także 88 milimetrowe działa przeznaczone do montowania na czołgach i wozach przeciwczołgowych. Ich dane techniczne były identyczne z FlaK 36 i Pak 43. Działa te oznaczano odpowiednio Kw.K 36 i Kw.K 43. Trzeba jednak zaznaczyć, iż były to działa o konstrukcjach rozwijanych osobno, używających jednak tej samej amunicji co ich odpowiedniki artyleryjskie.

Dane techniczne
Kaliber/lufa	Pocisk				Penetracja [mm]
	Typ	Nazwa	Waga [kg]	Prędkość wylotowa [m/s]	Kąt [stopnie]	Zasięg [m]
	Typ	Nazwa	Waga [kg]	Prędkość wylotowa [m/s]	Kąt [stopnie]	100	500	1000	1500	2000
88 mm / L56	APCBC	Pzgr. (FlaK)	9,5	810	30	98	93	87	80	72
	APCBC	Pzgr.39	10,2	773	30	120	110	100	91	84
	APCR	Pzgr.40	7,3	930	30	170	155	138	122	110
	HEAT	Gr.39 HI	7,63	600	30	90
88 mm / L74	APCBC	Pzgr.39/1	10,2	980	30(?)			202
88 mm / L74	APCR	Pzgr.40	7,3	1150	30
88 mm / L75 Kw.K: 88 mm / L71	APCBC	Pzgr.39/43	10,2	1000	30	202	185	165	148	132
	APCR	Pzgr.40/43	7,3	1130	30	237	217	193	170	152
	HEAT	GR.39 HI	7,65	600	30	90

Komentarze

Możesz skomentować ten artykuł klikając na powyższy link. Komentarz umieszczane są na forum Bunkra-D, ale do skorzystania z nich nie trzeba się rejestrować na forum. W dziale komentarzy pisać mogą także osoby niezarejestrowane.